Schuitenbel terug in Naarden

Hoewel het Naardense vestingwater oorspronkelijk bedoeld was als essentieel onderdeel van het verdedigingswerk, is het ook eeuwenlang in gebruik geweest voor de commerciële binnenvaart. Vanuit de Binnenhaven (nu: Nieuwe Haven) hebben diverse expediteurs beurtvaart bedreven, vooral op Muiden en Amsterdam, maar ook op de Zaanstreek en Utrecht. Via curieuze omzwervingen heeft een kenmerkend object nu zijn weg terug gevonden naar de historische haven van Naarden.

Naarderveer
De langste geschiedenis heeft het Naarderveer, een personen- en goederenverbinding over de in 1641 aangelegde trekvaart via Hakkelaarsbrug, Muiden en Diemen naar de Amstel in Amsterdam (1). Het eindpunt bevond zich daar lange tijd ter hoogte van de Leprozengracht (Waterlooplein). In Naarden was in 1685 de Binnenhaven ontstaan na de modernisering van de Vesting tot de huidige stervorm.
DCS1_7926Het Naarderveer had zijn vaste aanlegplaats in de Nieuwe Haven, naast de Sluis en tegenover het Arsenaal. En daar hing de zogenoemde schuitenbel die werd geluid vóór elke afvaart. Ook in vroeger tijden leverde geluidsoverlast problemen op; de eigenaar van het logement het Amsterdams Veerhuis klaagde dat zijn gasten te vroeg werden gewekt door het geluid van de bel en in 1871 werd deze verplaatst naar de afvaartplek van het veer.
Trekschuiten werden aanvankelijk vanuit de Binnenhaven “geboomd” (met vaarbomen door mankracht voortbewogen) naar het begin van de trekvaart, waar goederen werden geladen en de paarden werden aangespannen. Dit vervoer over water had grote betekenis, getuige het feit dat nog in 1862 een totaal van 10.627 schepen per jaar de trekvaart gebruikte.

De omzwervingen van de schuitenbel
Het passagiersvervoer met het Naarderveer nam daarna af, maar schippersfamilie Van den Hoek heeft nog tot 1945 goederen over water vervoerd. Wat er is gebeurd met de schuitenbel is onbekend. Totdat oud-Gooi- en Eemlanderjournalist Nol van Bennekom zo’n veertig jaar geleden een bronzen bel kreeg aangeboden van Ria Vollebregt, de echtgenote van jazzpromotor Nick Vollebregt. Het echtpaar was eigenaar van het bekende Nick Vollebregt’s Jazz Café in Laren en Ria had de bel ooit van een klant gehad, met daarbij het verhaal dat deze bel de scheepsbel zou zijn van de Naarder trekschuit.
DCS1_7922-3Nol van Bennekom (rechts op de foto) meent dat de bel nu terug moet keren naar zijn oorspronkelijke plek in Naarden. Uiteindelijk komt hij terecht bij Vestingvaart-eigenaar en schepenfanaat Lex Maat, die uitermate enthousiast is over de terugkeer van het kleinood. Hij neemt de bel dan ook met plezier in ontvangst. Omdat zowel Nick als Ria Vollebregt inmiddels overleden zijn, is de precieze herkomst van de bel niet meer te achterhalen, maar alles wijst erop dat Naarden weer in het bezit is van een van de weinige voorwerpen die nog herinneren aan de glorietijd van de scheepvaart in de Vesting (2).

De Historische Haven
De Stichting Historische Haven Naarden (3) beijvert zich al meer dan tien jaar voor het  inrichten van de kade langs de Kooltjesbuurt (overzijde Nieuwe Haven) als museale haven. De bedoeling is om daar een aantal waardevolle, historische schepen een permanente plek te geven en de haven daarmee aantrekkelijker te maken. De voorbereidingen daarvoor vorderen moeizaam, vooral vanwege de terughoudendheid van de Rijksgebouwendienst, die de Vesting Naarden als monument tracht af te stoten.
Vestingvaart Naarden heeft vorig jaar de handen ineengeslagen met de Stichting, met de bedoeling om beide rondvaartboten (ook al bijna 100 jaar oud) een vaste afvaart- en aanlegplek te geven bij het Arsenaal, als onderdeel van de museale haven.
Lex Maat is van plan om de schuitenbel samen met de Stichting een prominente plek te geven als historisch object bij de haven. Wie weet klinkt na meer dan 70 jaar straks de schuitenbel weer door de haven als de boten vertrekken…

Meer weten?
(1) Aalbert van den Hoek (1829-1900), de laatste schipper van het Naarderveer door Annie Verweij; in De Omroeper, historisch tijdschrift voor Naarden, september 2012, jaargang 25, nr. 3. Uitgave: Stichting Vijverberg Naarden – (035) 6946860, www.stichtingvijverberg.nl.
(2) Zie het artikel van Nol van Bennekom in dagblad de Gooi- en Eemlander.
(3) Stichting Historische Haven Naarden: www.havennaarden.nl.

Dit bericht is geplaatst in Algemeen met de tags , , . Bookmark de permalink.